niedziela, 13 września 2026

Szkop czyli Niemiec sudecki?

 Ludzie z gór, z kopców ...

 

 „Niemieckie osadnictwo na ziemiach czeskich sięga wczesnego średniowiecza. Początkowo ograniczało się ono do kupieckich kolonii w większych grodach na czele z Pragą, gdzie w drugiej połowie XI wieku gmina niemiecka otrzymała z rąk księcia Wratysława II rodzaj autonomii. Masowy napływ ludności niemieckiej rozpoczął się dopiero w drugiej połowie XII wieku, osiągając kulminacyjny moment w następnym stuleciu wraz z prowadzoną przez Przemyślidów kolonizacją na prawie magdeburskim. Niemcy stanowili większość mieszkańców lokowanych wtedy miast i zasiedlili górskie obrzeża Korony Św. Wacława, co z czasem doprowadziło do ukształtowania się zwartego pasa osadnictwa niemieckiego ciągnącego się od ziem między źródłami Wisły i Odry przez Sudety na północy, Rudawy i Czeski Las, Szumawę na zachodzie, aż po ujście Morawy do Dunaju na południu.” (Piotr M. Majewski „Niemcy Sudeccy 1848-1948. Historia pewnego nacjonalizmu”, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2007)

"Na kopcach" przeważali Niemcy, "pod kopcami" Czesi.

 

Szkopy – w Polsce pogardliwe określenie Niemców stało się popularne dzięki, na przykład, „Zakazanym piosenkom”.

 

„Wróg napadł na Polskę, zapaskudził ziemię,

A tylko dlatego, że nasz naród drzemie.

Naród się obudzi, głośnym głosem wrzaśnie:

A niech cię, Hitlerze, jasny granat trzaśnie!

Za spalone miasta, za spalone chaty

Dostaniesz, ty durniu, od nas tęgie baty!

Ja jem chleb na kartki, a ty ciastka jadłeś,

Mówisz, że kupiłeś, na pewno ukradłeś!

A choć tu są szkopy, śpiewać się nie boję,

Bo mnie nie rozumią te przeklęte gnoje.”

bibliotekapiosenki.pl

 

Hmm … to nie wszyscy Polacy byli w czasie wojny bohaterami? Nie wszyscy zostawiali dzieci, żony, firmy, gospodarstwa i lecieli z karabinami na wroga?

 

„lepszej interpretacji nie będzie...

Wyraz szkop 'pogardliwie o Niemcu' to określenie używane w czasie II wojny światowej i w okresie późniejszym (zwykle jednak w odniesieniu do realiów wojennych). Szkop w tym znaczeniu to niewątpliwie neosemantyzm; wyraz istniejący już wcześniej uzyskał nowe, przezwiskowe znaczenie. Trudność w ustaleniu etymologii polega tu na tym, że w polszczyźnie istniały dwa homonimiczne (jednakowo brzmiące) wyrazy, tzn. rodzimy, słowiański skop || szkop 'kastrowany baran' oraz zapożyczony z niem. szkop (szkopek) i skop (skopiec) 'naczynie'. Od którego wyrazu pochodzi pogardliwa nazwa Niemca z okresu wojny – trudno dziś rozstrzygnąć.

— Krystyna Długosz-Kurczabowa, Uniwersytet Warszawski” 
forum.odkrywca.pl

 

Jednak inna interpretacja istnieje. "Szkop" być może jest kolejnym zapożyczeniem z języka czeskiego ...

„Kde se vzali skopčáci? Znáte tenhle hanlivý výraz pro Němce? Možná vám neřeknu nic nového, ale možná budete stejně jako já překvapení, že to nemá nic společného s konzumací skopového ani s „hlavou skopovou” (baranim łbem – od red.).
Původ slova opravdu nijak nesouvisí s ovcemi, ale s obyčejným českým kopcem. Skopčák bylo označení pro lidi sjíždějící z kopců dolů třeba na trhy. A jelikož to v Sudetech fungovalo nejčastěji tak, že na kopcích žili Němci a pod kopci Češi, stalo se ze skopčáků označení obecně pro Němce.”
Z artykułu: „Víte, kde se vzalo slovo skopčák? Nikoli kvůli rohatým hlavám, ale spíše sáňkám rohačkám” lidovky.cz

"Skopčák" - dla Czecha Niemiec, "człowiek z kopców".

 Czyli … może jednak ma coś wspólnego i z baranim łbem (rogami) i z kopcami?

Baranie sanki są nadal popularne.
„Sanki baranie rogi to typ sanek do zjeżdżania (przez niektórych zaliczane są do sanek uniwersalnych).” prosmyk.pl
Tylko śniegu coraz mniej ...