„Urodził się we Wrocławiu, zmienił panoramę Nowego Jorku”. Central Synagogue na Manhattanie mogłaby równie dobrze stać w Jabloncu nad Nysą

„12 listopada 1883 roku Henry Fernbach przyszedł do swojej pracowni w Nowym Jorku. Był jednym z najważniejszych żydowskich architektów Ameryki, projektantem niezwykłej synagogi na Manhattanie i współtwórcą żeliwnego oblicza SoHo. Tego dnia nagle zmarł w biurze. Mało kto pamięta, że architekt urodził się we Wrocławiu.” propertydesign.pl

Synagoga Hiszpańska w Pradze
 

Synagoga na Manhattanie (1870 – 1872) zbudowana w stylu neomauretańskim (ale korzystająca też z architektury neoromańskiej) mogłaby równie dobrze powstać we Wrocławiu (1865 - 1872), Pradze (1868), Jabloncu nad Nysą (1891-1892) lub dowolnym, innym środkowoeuropejskim mieście. Henry Fernbach inspirował się bezpośrednio Wielką Synagogą w Budapeszcie (1854-1859).

Dygresja, znowu ten grecki …

„Termin „synagoga” pochodzi z greckiego słowa συναγωγή (synagoge), oznaczającego „zgromadzenie”. Jego hebrajskim ekwiwalentem jest pojęcie בית כנסת (bejt kneset), czyli „dom zgromadzenia”. Etymologia ta wskazuje na pierwotną, szeroką funkcję synagogi jako miejsca spotkań wspólnoty, która wykraczała poza samą modlitwę.” klubhebrajski.pl

„Eduard Schaubert 1804 – 1860. Wrocławianin, który zastał Ateny zrujnowane, a zostawił … Część pierwsza. „Odyseja” kunstkamerasudecka.blogspot.com

Synagoga w Jabloncu nad Nysą spalona w 1938 roku. Żydom nie bardzo pomogło to, że próbowali się integrować i czuli się Niemcami, co udowodnili na frontach I wojny światowej. Do integracji potrzeba obu stron

Synagog zbudowanych w nawiązaniu do wspomnianych, historycznych stylów powstawało w XIX wieku dziesiątki jeśli nie setki …

„Ta zabrzańska mieściła się u zbiegu ob. ulic Karłowicza i Brysza, do której zwrócona była frontem. (...) Zbudowano ją w stylu zwanym „Rundbogenstil”, czyli styl arkadowy. Inspiracją jego powstania była architektura romańska i mauretańska.” historia-zabrza.pl

Henry Fernbach nie budował Ameryki sam …

„Współpracował również z innymi znaczącymi architektami, m.in. Leopoldem Eidlitzem, i Theodorem de Lemosem. Kreślarzem w jego pracowni był za to Paul J. Pelz, urodzony zresztą na Dolnym Śląsku.”

Pod Wałbrzychem.

Ciąg dalszy nastąpi.