Widok na Ateny z Akropolu (na pierwszym planie wielki budynek Muzeum Akropolu).
Gdy ktoś dzisiaj spogląda z Akropolu na Ateny (wg różnych szacunków tzw. Wielkie Ateny zamieszkuje ok. 3 do 4 milionów ludzi) trudno mu uwierzyć, że jeszcze w drugiej połowie XIX wieku pod wzgórzem pasły się owce i kozy. W średniowieczu święte dla Greków wzniesienie zostało przekształcone na frankijski zamek a później na turecką twierdzę. Miasto zostało zredukowane do maleńkiej osady, w której po odzyskaniu przez Grecję niepodległości stało kilkadziesiąt nieuszkodzonych domów. Dzisiejszy wygląd zawdzięczają Ateny (i Akropol) w dużej mierze wizji ucznia Karla Friedricha Schinkla, która została w czasach współczesnych zaburzona przez chaotyczną i niedbałą zabudowę. We Wrocławiu pozostała po Eduardzie Schaubercie bogata kolekcja dzieł sztuki antycznej. Gdzie jest dzisiaj? O tym w kolejnych odcinkach.
Niewielki port … „Po odzyskaniu przez Grecję niepodległości Nauplion był w latach 1823–1834 pierwszą stolicą nowożytnego państwa greckiego (podupadłe pod panowaniem tureckim Ateny liczyły wówczas zaledwie ok. 6 tys. mieszkańców).” wikipedia.org
Akropol przed rokiem 1875 (widać jeszcze Wieżę Franków) i po tej dacie.
I to właśnie tutaj, a nie w Atenach rozpoczynał Schaubert swoją grecką przygodę.
Dygresja … rozbudowana ...
Akurat w 2026 roku świat przypomniał sobie dzięki filmowi Christophera Nolana „Odyseja”, że coś takiego, jak lektury obowiązkowe jest niezbędne, by ludzkość nie uschła, jak las pozbawiony korzeni. „Iliada”, „Odyseja” czy Biblia to fundamenty cywilizacji, z którymi można się spierać i dyskutować, a nawet je krytykować, ale wcześniej trzeba je poznać. Co ciekawe, chrześcijaństwo ma więcej wspólnego z kulturą grecką niż się powszechnie wydaje. Na ile religia ta jest dziełem myśli żydowskiej, a na ile greckiej?
Nie znamy oryginalnej nauki Jezusa Chrystusa, tylko … jej tłumaczenie na grecki. Nie tylko Ewangelie, cały Nowy Testament został napisany po grecku i dla odbiorców posługujących się tym językiem.
„Z wyjątkiem okazjonalnej frazy talitha kum („Dziewczynko, mówię ci, wstań!” od red.) nie dysponujemy żadną aramejską wypowiedzią samego Jezusa, lecz przekładami na grekę.” (John Barton „Historia Biblii”, Wydawnictwo Aletheia 2022)
A Stary Testament?
„Biblia pierwszego Kościoła”
„Pierwotni chrześcijanie istotnie nie sięgali do Biblii hebrajskiej, ale do jej greckiego przekładu powstałego w III-II wieku p.n.e. w środowisku Żydów z Aleksandrii. (…) Biblię hebrajską od LXX różni nie tylko kanon (ta pierwsza nie zawiera np. Księgi Syracha), lecz także układ. Żydzi aleksandryjscy, wśród których silne były oczekiwania mesjańskie, przestawili pisma prorockie ze środka na koniec, odczytując Proroków jako patrzących w przyszłość, a nie tylko komentujących Torę.
Dla chrześcijan znaczenie LXX jest o tyle kluczowe, że przeważająca większość cytatów ze Starego Testamentu zawartych w pismach nowotestamentowych pochodzi z niej, a nie z Biblii hebrajskiej. Jest więc to ta wersja, którą – przynajmniej w świetle Ewangelii – cytował Jezus.” tygodnikpowszechny.pl
Jakie to ma znaczenie?
„Hipoteza Sapira-Whorfa (ang. Sapir–Whorf hypothesis), in. prawo relatywizmu językowego – hipoteza lingwistyczna głosząca, że używany język wpływa w mniejszym lub większym stopniu na sposób myślenia. Jej dwa główne założenia to determinizm językowy oraz relatywizm językowy: pierwsze z nich sugeruje, że język (jako system znaków wytworzony przez społeczeństwo, w którym wychowujemy się i myślimy od dzieciństwa) kształtuje nasz sposób postrzegania otaczającego nas świata; drugie mówi, iż wobec różnic między systemami językowymi, które są odbiciem tworzących je odmiennych środowisk, ludzie myślący w tych językach rozmaicie postrzegają świat.” wikipedia.org
„Odyseja” Christophera Nolana wzbudziła kontrowersje i dyskusje na całym świecie - rzucili się na nią populiści podszywający się pod konserwatystów. Bo statek nie taki, guziki nie te a aktorka czarna (chociaż Mykeńczycy utrzymywali ożywione kontakty z Egiptem). A przecież trudno o bardziej konserwatywny przekaz – miłość i wierność małżeńska poza grób, szacunek dla boskich praw, dla ubogich i poniżonych, krytyka wojen itd. No cóż, nie dziwię się, że film nie spodobał się Elonowi Muskowi …
„Padają kontrargumenty, że to przecież świat mityczny. Helena miała być córką Zeusa, wykluć się z jaja. Ale świat tej mitologii był grecki, Grekami byli także bogowie.” rp.pl
Idąc tym tropem Adam i Ewa to Żydzi, nie mówiąc o Bogu Ojcu.
Jakby to można podsumować?
„Specjaliści uważają, że dziecko z autyzmem, więcej uwagi poświęca przyglądaniu się przedmiotom, aniżeli ludzkiej twarzy.” saplings.pl
Dzieci z autyzmem nie starają się jednak narzucić swojej wizji świata całej ludzkości.
Mity greckie miały (nadal mają) wiele wersji i przez setki lat funkcjonowały w przekazie ustnym, zanim zostały spisane (ta forma przekazu była obecna na Bałkanach jeszcze w XX wieku, na Kaukazie funkcjonuje do dzisiaj). Interpretował je, a także w jakiś sposób zmieniał - patrząc na reakcje słuchaczy - pieśniarz, bard. Podobnie powstawały opowieści Starego Testamentu (grecka Niobe / hebrajski Hiob, mit o potopie itd.). Nawet Ewangelie przez wiele lat przekazywano ustnie zanim je spisano. Czy naprawdę jest w nich najważniejsze, jakie sandały miał Jezus?
„Piłat i inni”
„Scenę Golgoty umieściłem na śmietnisku przy autostradzie, u wjazdu do miasta. Tak właśnie musiały wyglądać w dawnych czasach wszystkie miejsca kaźni, których celem było przede wszystkim sianie postrachu. Pamiętam dobrze z czasów okupacji niemieckiej dwie publiczne egzekucje. Obie odbyły się przy wjeździe do miasta, w pobliżu dużych fabryk zatrudniających tysiące robotników, którzy idąc do pracy i wracając do domu musieli przechodzić obok ustawionych przy drodze szubienic". encyklopediateatru.pl
Ciąg daszy nastąpi ...
