„Chłop się nie przeżegna, dopóki piorunu nie usłyszy”? i „Nie każda trwoga prowadzi do Boga”. Z Pogórza Wiśnickiego pod Góry Sowie. „Jeśli brakuje żywych świętych, to trzeba czcić relikwie”

W Kościele katolickim kult relikwii nie jest zabroniony, ale jest dość ryzykowny ...

„(...) znamiennym jest fakt, że o relikwiach nie wspomina w ogóle Katechizm Kościoła Katolickiego. Przestrogą są także słowa mistrza Eckharta: „Ludzie, czego szukacie w martwej kości? Czemu nie poszukujecie żywej świętości, która dać może życie wieczne?”. przewodnik-katolicki.pl




Kolumna Szymona z Lipnicy na rynku w Lipnicy (nie w całości) Murowanej w roku 2007


„Kochani, pragnę Was poinformować, iż w ubiegły poniedziałek nasza parafia otrzymała od Ministra Prowincjalnego Zakonu Braci Mniejszych, czyli oo. Franciszkanów (Bernardynów), o. Teofila Adama Czarniaka, który urzęduje w Kalwarii Zebrzydowskiej, relikwie św. Szymona z Lipnicy. Jest On szczególnym patronem w czasie epidemii. Zachęcam do zapoznania się z życiorysem św. Szymona, ale przede wszystkim do modlitwy przez Jego wstawiennictwo.” parafiapg.pl

„Proboszcz parafii pw. św. Marcina w Piławie Górnej postarał się o relikwie św. Szymona z Lipnicy, który pod koniec życia pomagał chorym, a po śmierci ocalił setki osób.” swidnica.gosc.pl

„Kult relikwii stanowi jeden z głównych przejawów pobożności chrześcijańskiej. Jednakże w teologii jest określany jako względny, czyli skierowany ku osobom świętym, z którymi relikwie są związane i jako taki nie stanowi koniecznego warunku czci świętych. Najnowszy katechizm Kościoła nie wspomina o relikwiach. Istnieje dość słynne powiedzenie: „Jeśli brakuje żywych świętych, to trzeba czcić relikwie”. vademecumliturgiczne.pl

„Staropolskie przysłowie „Jak trwoga, to do Boga” może oznaczać zarówno to, że „niektórych ludzi dopiero krytyczna sytuacja skłania do modlitwy”, jak i spostrzeżenie, że „chłop się nie przeżegna, dopóki piorunu nie usłyszy”. W przysłowiu tym ukryta jest bowiem podwójna mądrość. Z jednej strony mówi nam o tym, że religijność wpływa na sposób, w jaki człowiek postrzega spotykające go w życiu trudności i jak sobie z nimi radzi. Z drugiej – każe odróżnić myślenie magiczne od myślenia religijnego.” tygodnikpowszechny.pl





"W gotyckim kościele świętego Leonarda w Lipnicy Murowanej znajduje się zagadkowy słup dębowy rzekomo z wizerunkiem słowiańskiego boga Światowida, podpierający ołtarz główny. Skąd się wziął pogański Światowid w chrześcijańskiej świątyni? Czy prawdą jest, że pochodzi on z istniejącej w Lipnicy gontyny pogańskiej lub świętego gaju?" bochenskiedzieje.pl

„Kult relikwii należący do nurtu pobożności ludowej ogniskuje w sobie zarówno zdrową wiarę, jak i elementy magii, ufną prośbę o orędownictwo i naiwną ufność składaną w rzeczach na podobieństwo amuletów czy talizmanów. Zawiera on szczerą pobożność i jednocześnie zabobon, szukanie ratunku w życiowych bolączkach i pożądanie mocy czy zysku. Nie wszystkie przejawy tego kultu bywały zgodne z nauczaniem biskupów i teologów, gdyż pobożność ludowa kieruje się nie tylko teologią, ale również własnymi zasadami i wykładnią prawd, norm i praktyk moralnych.” (Ks. Grzegorz Dziewulski „Teologiczne podstawy kultu relikwii”)

„Przemiany społeczne, które miały miejsce w PRL-u, takie, jak: gwałtowna urbanizacja, industrializacja, wzrost poziomu wykształcenia doprowadziły do zmniejszenia odsetka ludności wiejskiej. Konsekwencją tego powinno być zmniejszenie się obszaru religijności ludowej, ale takie zjawisko nie nastąpiło. Wręcz przeciwnie, religijność ludowa stała się dominującą formą życia religijnego w Polsce.” (Maciej Krzywosz „Cuda w Polsce Ludowej”)

A po PRL-u?

„W roku 2017 zdecydowanie ufało Kościołowi katolickiemu 29,9 proc., a w 2020 już tylko 15,7 proc.” wiez.com.pl

Trwanie w religijności ludowej ma przyszłość?

„Schönberg (Piękna Góra), po polsku Szymbark” i typowy przykład architektury renesansowej

Gdyby w dzisiejszej Polsce ktoś zmienił nazwę miejscowości, by zachęcić do osiedlania się Niemców ...

Na ostatnim wykładzie Kursu Przewodników Miejskich SKPS-u miałem okazję oglądać zdjęcie obiektu, który trzynaście lat temu podziwiałem „w naturze”. To jeden z najdłużej remontowanych obiektów zabytkowych w Polsce. 



„Dwór obronny w Szymbarku po siedemdziesięciu trzech latach remontu (!) można już zwiedzać. Jest w nim niewielkie muzeum. Ładnie odnowiony kasztel wreszcie wygląda tak, jak przystało na jeden z cenniejszych zabytków renesansowej architektury w Polsce.” krajoznawcy.info.pl



„Dużo energii włożyli Gładyszowie w to, aby założyć w swoich dobrach miasto, które miało być niewyczerpanym źródłem ich dochodów. Krasna Góra miała ku temu najlepsze warunki. Aby zachęcić cudzoziemców do osiedlania się w nowo założonym mieście zmienili starą nazwę Krasna Góra na Schönberg (pisano też Szeinberg, Szchimbarg). Podstęp udał się, a o tym, że osiedleńcami byli Niemcy, świadczą choćby do dzisiaj zachowane w Szymbarku nazwiska pochodzenia niemieckiego: Henzel, Preisner, Klein - które są pozostałościami dawniej niemieckiej kolonizacji.” turystyka.sadeckie.pl




„Szesnastowieczny Dwór obronny w Szymbarku, wybudowany około 1540 roku, jest najlepszym przykładem kasztelu w Polsce. Stanowił centrum władzy rodu Gładyszów, tzw. "Dominium Ropae". Dwór stoi na skraju skarpy, opadającej do doliny Ropy. Dawniej u jego stóp istniał bród na rzece, a sama Ropa była spławna: transportowano nią np. ścięte drzewa z górskich lasów.
Obiekt wybudowany jest na planie prostokąta o wymiarach 20 na 13 metrów. Do czterech narożników przylegają kwadratowe, rozszerzające sie ku górze wieże, tworzące w miejscu rozszerzenia kamienne machikuły. Wybudowany był pierwotnie w stylu gotyckim, ale z czasem nadano mu ostateczny renesansowy charakter. Dzisiejszy kształt zawdzięcza przebudowie z lat 1585 - 1590. Pogrążony dach schowany jest za wysoką, arkadową attyką, która tworzy całość wraz z attykami na wieżach. Poniżej attyki widoczny jest pas dekoracji sgraffitowej. Reszta bryły jest otynkowana.” pogorza.pl



„Wiedzą ludzie w Szymbarku, że na mszy w Niedzielę Palmową, trzeba się bardzo pilnować. W tym czasie bowiem na chór pobliskiego kościoła wstępują diabły ze złotego kasztelu i zapisują na byczej skórze wszystkich tych, którzy nie skupiają się na nabożeństwie i spoglądają tu i ówdzie, najczęściej na chór.” pangrabek.wordpress.com

 

„Vox populi, vox Dei”? Górale obronili Burdele, mieszkańcy Ściegien ich nie obronili. Czy jest jakieś patriotyczno – historyczne uzasadnienie dla nazwy „Ścięgny”? Bo jeśli już, to powinno być ... „Ścięgna”

Motto nr 1

 

 Zwłaszcza, gdy lud nie czyta książek.


Motto nr 2




„Tytułowa stegna to po kaszubsku ścieżka, droga.” kaszubskaksiazka.pl


Motto nr 3 – bywa, że „Vox populi ...”

"(...) w Clermont-Ferrand, stanąwszy pod kościołem Notre-Dame du Port."

„Kamienne figury wypełniające tympanon portalu romańskiego były kalekie. Dłuta i młoty cnotliwych czcicieli Rozumu pozbawiały je głów. Liczne książki opisują pożałowania godny stan, w jakim paryska Notre-Dame wyszła z doby Wielkiej Rewolucji. Przypominają o pomyłce, polegającej na uznaniu rzędu figur nad głównym wejściem za wizerunki tyranów, czyli królów Francji. Zasługiwały one oczywiście na ściągniecie z wysokości przy pomocy lin i na utopienie w Sekwanie. Rany stołecznej katedry, rozsławionej przez Wiktora Hugo, zaleczył w XIX stuleciu Viol-let-le-Duc. Prowincja po dziś dzień prezentuje kikuty, szczerby, świadectwa obłędu. Tak się do nich przywyka, że zaskoczenie stanowi czasem widok rzeźb całych, głów posągowych pozostawionych na właściwych miejscach. Około jednej trzeciej zabytków sztuki przepadło lub ucierpiało w czasach, o których się tutaj rozprawia.”

Cytat z: Paweł Jasienica „Rozważania o wojnie domowej”. skps.wroclaw.pl
Te straszne elity ...

 

W Beskidach …

„Burdele to jednoznacznie kojarząca się nazwa jednego z przysiółków miejscowości Zawoja w woj. małopolskim. W ubiegłym roku część mieszkańców złożyła wniosek o zmianę nazwy. Okazało się, że większość chce jej zachowania. (…)

Prawdopodobnie nazwa Burdele wzięła się od słowa Burdyle (z wołoskiego – od red.), które oznaczało zagrody dla owiec.” zywiec.naszemiasto.pl

Pod Karkonoszami …

„Mieszkańcy wsi Ściegny na rogatkach Karpacza chcą oficjalnej zmiany nazwy miejscowości. Od lat mają bowiem problem z ogonkiem, który w latach 50. ubiegłego wieku, jakiś niefrasobliwy urzędnik dołożył do literki „e” w nazwie. (…)

Jerzy Pokój tłumaczy, że używa pisowni przez “e”, ponieważ na kursach przewodników sudeckich uczono go, że nazwa wsi nie pochodzi od ścięgna, tylko od ściegien.

- Guru przewodników Tadeusz Steć wyjaśniał kursantom, że ściegny to staropolska nazwa ścieżek. Strasznie irytowało go przekręcanie tej nazwy – mówi Andrzej Mateusiak, przewodnik sudecki i prezes okręgu PTTK. - (…)

W konsultacjach społecznych w Ściegnach wzięło udział 30 osób (tłumy!!! - od red.). Wszyscy byli za zmianą nazwy na Ścięgny.” jeleniagora.naszemiasto.pl

„Oprócz kurzaków i drwali dziką i porośniętą lasami okolicę odwiedzali myśliwi i poszukiwacze drogocennych kamieni – Walonowie. Jako, że nie było jeszcze bitych dróg, poruszano się po wydeptanych ścieżkach – stąd prawdopodobnie pochodzi pierwsza, słowiańska nazwa osady – Ściegi, czyli ścieżki. Ściegi były pierwszą obok Miłkowa osadą pod Śnieżką.” podgorzyn.eu

" ściegna, ściegno - path, ścieżka", "stegna, stegno - path, ścieżka" POLSKI PRZEWODNIK TOPONIMICZNY DLA REDAKTORÓW MAP I INNYCH UŻYTKOWNIKÓW


Tadeusz Rospond napisał :"Przez pomieszanie już prasłowiańskich jerów ь X ъ mamy oboczne formy stpol. ściegna < *stьgna // stegna < *stъgna, por. zdrobniałe ścieżka, ale dial. stecka, stpol. stdza" Polskie Forum Językotwórców

Może za kilkadziesiąt lat powstanie jakieś nowopolskie uzasadnienie … np. w czasach głodu mieszkańcy żywili się lokalną potrawą ze ścięgien, albo minister szedł na Śnieżkę i naderwał ścięgna, lub też ścięgnął wirusa na smartfona.

„Projekt rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ustalenia, zmiany i zniesienia urzędowych nazw niektórych miejscowości oraz obiektów fizjograficznych” bip.mswia.gov.pl