Widoki niespodziane – spod szczytu Pustelnika na Góry Wałbrzyskie i Kamienne

Pustelnik w Górach Wałbrzyskich nie jest zbyt uczęszczanym przez turystów szczytem. Wbrew pozorom to całkiem niezły punkt widokowy.

 

Panoramy sudeckie. Niedoceniany widok spod Tanecznicy

Widok na Masyw Śnieżnika spod Tanecznicy (grzbiet na południe od wzniesienia - nad Różanką). Dogodne dojście od stacji w Roztokach. Bardzo widokowym grzbietem nie prowadzi żaden szlak. Wystarczy trochę farby i nie potrzeba kolejnej wieży widokowej.

Widoki niespodziane – spod Wilczyńca w Krowiarkach na dwie wieże

 

Wilczyniec to góra, po której trudno spodziewać się rewelacyjnych widoków.

„Gdy uporacie się już jednak ze stromym zboczem Czarnej Góry dalsza wędrówka Głównym Szlakiem Sudeckim będzie już praktycznie samą przyjemnością. Kolejnym etapem po zejściu z Czarnej Góry jest marsz polną drogą przez kilka niewielkich wzgórz o nazwach Pasiecznik, Wilczyniec oraz Chłopek.” gorskim-szlakiem.pl

I w zasadzie tyle można przeczytać o Wilczyńcu w przewodnikach.

„Wzniesienie, położone w Sudetach Wschodnich, w północno-wschodniej części Masywu Śnieżnika, w grzbiecie Krowiarek odchodzącym ku północnemu wschodowi od Przełęczy Puchaczówka, około 4,2 km na południowy zachód od miasteczka Stronie Śląskie. Na południu łączy się z Pasiecznikiem. Ku północnemu wschodowi ciągnie się grzbiet w kierunku Przełęczy pod Chłopkiem, oddzielającym Wilczyniec od Chłopka i dalszego grzbietu Krowiarek. Jedno z większych wzniesień Krowiarek, w kształcie kopca, o dość stromych zboczach z wyraźnie podkreśloną częścią szczytową. (…) Wzniesienie w całości porasta las mieszany regla dolnego.” wikipedia.org

Obecnie jednak nie w całości. Warto zatrzymać się w miejscu, w którym las się przerzedził bo można zobaczyć z niego wieże na szczytach Śnieżnika i Pradziada. Takiej możliwości nie daje wiele słynniejszych od Wilczyńca „niewielkich wzgórz”.

Skałki na zboczu Wilczyńca


Oczywiście, warunkiem obserwacji jest pogoda podobna do tej, jaka panował na przełomie kwietnia i maja 2026.

Nieszczęsne „Mariańskie Skały”. Był chaos, a dzięki sztucznej inteligencji i elektronicznym mapom jest katastrofa. Część pierwsza

 

Już sama nazwa „Mariańskie” (od Marianny Orańskiej) jest nieszczęśliwa. Wystarczyło napisać „Skały Marianny” …

„mariański (…)
(1.1) związany z Marianami, dotyczący Marianów 

(1.2) związany z Marią, dotyczący Marii; w szczególności Marii z Nazaretu” wiktionary.org 

Na przykład Sodalicja Mariańska lub Mariańskie Łaźnie. Nadający polskie nazwy geograficzne jakby nie zastanawiali się nad tym, że w Polsce Maria i Marianna to dwa różne imiona.

Niezręczność językowa to jednak nic w porównaniu do tego, jak owa skalna grupa jest jest opisywana na mapach i w literaturze turystyczno-krajoznawczej (a w związku z tym i w terenie). Sprawa ciągnie się od lat powojennych i trudno znaleźć dwa wydania map turystycznych, na których „Mariańskie/Nowowiejskie Skały” są zaznaczone nie to, że poprawnie (bo takich polskich chyba nie ma), ale chociaż jednakowo.

Cóż na ten temat mówią najnowsze osiągnięcia techniki? AI (na dzień 18.11.2025) …


"Mariańskie Skały i Nowowiejskie Skały to formacje skalne położone w Sudetach, w Masywie Śnieżnika, które w rzeczywistości odnoszą się do tej samej grupy skał, choć na różnych mapach i w różnych źródłach można spotkać obie nazwy.

Mariańskie Skały (Mariańskie Skałki)

Lokalizacja: Znajdują się na południowo-zachodnim grzbiecie Żmijowca (1142 m n.p.m.) w Masywie Śnieżnika, w pobliżu miejscowości Międzygórze.

Nazewnictwo: Nazwa pochodzi od Marianny Orańskiej, dawnej właścicielki tych ziem, która upodobała sobie ten obszar Sudetów. Nazwa "Mariańskie Skały" została nadana oficjalnie w 1939 r. przez jej wnuka.”

Oczywiście tutaj AI jak czegoś nie wie to zmyśla, nazwa funkcjonuje od XIX wieku – może sobie AI sprawdzić na starych mapach. I dalej ...

„Nowowiejskie Skały

Tożsamość: Nazwa "Nowowiejskie Skały" (niem. Neudörfer Felsen lub błędnie Neundörfer Felsen) była używana na dawnych, niemieckich mapach i jest polskim tłumaczeniem oryginalnej nazwy.”

Wikipedia …

„Mariańskie Skały (niem. Mariannen Fels, 1142 m n.p.m.) – gnejsowa odsłonięta formacja skalna na grzbiecie Żmijowca w Masywie Śnieżnika (Sudety). Na niemieckich mapach oraz wielu polskich określane są jako Skały Nowowiejskie (niem. Neudörfer Felsen)”. wikipedia.org



Poniżej prześmieszna próba umieszczenia „2 w 1” na mapy.com.

Dyskusja na polska-org.pl …

„Stan | 2015-09-09 19:33:28

Walczysz Zbigniewie jak lew o zaistnienie tej ciekawej grupy skalnej, ale masz rację lokując dawne "Mariannen Felsen" w tym właśnie miejscu. Okazuje się, że pierwsi polscy eksperci (geografowie i taternicy) nazwali tę formację jako:
- 42. Skały Nowowiejskie - 1155 m n.p.m. - d. niem. "Neudörfer Felsen".
Ta zagadkowa nazwa (błędna, gdyż powinno być "Neundörfer ...") prawdopodobnie spowodowała zignorowanie, w późniejszych edycjach map tej nazwy. Jednak ta grupa skał jest zaznaczona w tym samym Monitorze Polskim, na mapce (XIV) z lokalizacją tych obiektów fizjograficznych. Proponuję więc oddać sprawiedliwość faktom prawnym i umiejscowić Skały Mariańskie (z nazwami dawnymi) w tej konkretnej lokalizacji. Decyzja jest w gestii Administratorów.
Dodam jeszcze, ze na mojej mapie z 2005 r. ten rejon nazwano jako "Pierwszy Żmijowiec"...

Pudelek | 2020-04-25 09:41:00

Na niemieckich mapach te skały są jak byk nazwane "Neudörfer Felsen", więc o błędzie nie ma mowy. Niemcy na pewno nie nazywali tych skał Mariańskimi, tylko te drugie, co również pokazują stare mapy.” 

Nie ma pomyłki, bo Nowowiejskie Skały (dzisiaj kompletnie bez sensu przemianowane na Mariańskie – a te znowu prawie zupełnie zapomniane) nie pochodzą od tej Nowej Wsi, o której wszyscy myślą (Neundorf) o od … 

„Pod koniec XIX wieku Marianówka rozwinęła się jako miejscowość letniskowa. W roku 1900 połączyły się dwie części: Marienau i Neudorf.” wikipedia.org

No i w tej komedii pomyłek nazwa Mariańskie mogłaby być od Marianówki, gdyby nie to, że prawdziwe Mariańskie Skały nadal istnieją w zupełnie innym miejscu niż Nowowiejskie.

Na marginesie ...

Ludzie nadający po wojnie nazwy musieli mieć jakąś alergię na siano (Heu po niemiecku). Nie ostał się Heuscheuer (Szczeliniec – Hejszowina) a interesujący nas Heuberg (związana z nim jest opisywana grupa skalna - bardziej niż się na pozór wydaje) został Smrekowcem.

Niestety sprawy nie wyprostował „Słownik geografii turystycznej Sudetów”, a raczej jeszcze bardziej ją skomplikował.

Mam wrażenie, że sztuczna inteligencja jeszcze długo jej nie rozwiąże.

Ciąg dalszy nastąpi.

Widok spod Wielkiej Kopy na wschodnie Karkonosze

 Widok znad Rędzin (żółty szlak na Wielką Kopę) na wschodnią część Karkonoszy.

 

Poza szlakiem. Gołoborza na Błażkowej

 

Błażkowa koło Dusznik-Zdroju nie ma szczęścia do znakarzy i autorów przewodników turystycznych, a jak na Góry Bystrzyckie jest szczytem widokowym – i to bez specjalnie zbudowanej wieży. I również nie dlatego, że las na niej wycięto. 

Pokrywy blokowe w Sudetach – niezarośnięte do tej pory lasem – pozostałe po epoce lodowej i intensywnym wietrzeniu mrozowym, kojarzą się głównie z Karkonoszami, Wysokim Jesionikiem, czy też Skalnikiem w Rudawach Janowickich. Szczyt Błażkowej jest rzadko odwiedzany przez turystów. Kiedyś prawdopodobnie było inaczej – na gołoborzu zachowały się całkiem wyraźne ułożone (jeszcze przed wojną?) z głazów schody. Na samym szczycie znajdują się resztki, zarastającej powoli drzewami, podobnie skonstruowanej ścieżki. 

 

Dzięki temu, że gołoborza są dosyć rozległe z Błażkowej można oglądać Wzgórza Lewińskie, Orlicę, Wolarza i Rudnika (na którym również występują gołoborza).


Warto schodzić ze Ścieżki w bok


Zwłaszcza, że okolica obfituje w grzyby.

 

Panoramy sudeckie. Widok z Táborských skál w kierunku Gór Złotych

Dzięki masowemu obumarciu świerków widok z Táborských skál (Příčný vrch) stał się rozległy i niczym nie zakłócony. Czy jest przez to piękniejszy?

 

 

Panoramy sudeckie. Widok z wieży na Czerńcu w kierunku Gór Orlickich, Stołowych i Bystrzyckich

Widok z wieży widokowej na Czerńcu w kierunku Gór Orlickich, Stołowych i Bystrzyckich.

 

Dolina Orlicy i Góry Stołowe. Po lewej widoczny kościół ze szklanym dachem ...

" Neratov v Orlických horách to czeska osada położona zaledwie kilkaset metrów od polskiej granicy. Właśnie tu znajduje się XVIII-wieczny kościół, na ruinach którego w 2007 roku zamontowano szklany dach. Puste, surowe mury i widok nieba znakomicie symbolizują trudną historię tego miejsca." bryla.pl

 

"Piwo „Prorok” z Gór Orlickich. Dwaj słynni w swych krajach księża z okolic Kłodzka. Jeden z paralizatorem, drugi z minibrowarem … w którym pracują niepełnosprawni" kunstkamerasudecka.blogspot.com

 

Panoramy sudeckie. Widok z Trójgarbu na Karkonosze

 

 Widok z wieży widokowej na Trójgarbie w kierunku Karkonoszy.

Panoramy sudeckie. Widok z wieży na Włodzickiej Górze

 Widok z wieży na Włodzickiej Górze w kierunku Karkonoszy, Gór Kamiennych i Wałbrzyskich.

 

Panoramy sudeckie. Widok na Trójgarb i Chełmiec spod Młynarki

Widok na Trójgarb i Chełmiec spod kaplicy św. Anny na Młynarce. 

 

Widok z wieży kościoła na Ślęży na najwyższe szczyty Sudetów

 

Kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny na Ślęży

Pradziad i Keprník

Śnieżka

Wieża widokowa na Ślęży

 

 Widok w kierunku Wrocławia

"Keprnik po polsku nic nie znaczy. A Koprowy Szczyt? Koprnik, Köppernik, Köpernickstein" kunstkamerasudecka.blogspot.com

 

Panoramy sudeckie. Widok z wieży widokowej Čáp na Teplickie Skalne Miasto

Čáp (786 m n.p.m.) jest najwyższym szczytem Adrszpasko-Cieplickich Skał i ma historię o wiele bogatszą niż wielu sądzi, ale o tym innym razem. Niewielu turystów z tłumów szturmujących Skalne Miasta na nim bywa. To niezwykła sytuacja - przecież jest najwyższy!

 

 

„Muttichovki” wracają na karkonoskie szlaki" kunstkamerasudecka.blogspot.com

Panoramy sudeckie. Sudety Wschodnie z Góry Świętej Anny

 

Widok z wieży na Górze Świętej Anny. Na bliższym planie Słupiec i Góra Wszystkich Świętych. W oddali Góry Bardzkie, Złote, Wysoki Jesionik (Masyw Keprnika), Góry Bialskie i Masyw Śnieżnika.

"Keprnik po polsku nic nie znaczy. A Koprowy Szczyt? Koprnik, Köppernik, Köpernickstein" kunstkamerasudecka.blogspot.com

 

 

Panoramy sudeckie. Masyw Śnieżnika (i halo też) ze szlaku na Górę Wszystkich Świętych

 

Widok na Masyw Śnieżnika, Obniżenie Ścinawki, Rów Górnej Nysy i Góry Bystrzyckie ze szlaku czerwonego na Górę Wszystkich Świętych.

 

 A nad głową cirrusy z kryształkami lodu i halo.

"Wieżę na Śnieżniku można już oglądać z Wrocławia"  kunstkamerasudecka.blogspot.com

 

Wieżę na Śnieżniku można już oglądać z Wrocławia

Pierwszy poranek, podczas którego udało mi się sfotografować zarówno wieżę na Pradziadzie jak i nieukończoną wieżę na Śnieżniku.




Pradziad





Śnieżnik




Śnieżka


"Encyklopedia sudecka. Tradycyjny, jesienny widok z Wrocławia na najwyższy punkt stały Republiki Czeskiej, czyli na wieżę na Pradziadzie (niższą o kilkanaście metrów niż jeszcze w 1992 roku)" kunstkamerasudecka.blogspot.com

Panoramy sudeckie. Widok na Sudety Wschodnie spod szczytu Vysoká hole

Widok od Dlouhé stráně przez Masyw Śnieżnika, Masyw Keprnika po Pradziada.

"Keprnik po polsku nic nie znaczy. A Koprowy Szczyt? Koprnik, Köppernik, Köpernickstein" kunstkamerasudecka.blogspot.com

"Encyklopedia sudecka. Petrovy kameny – od sabatów czarownic, przez śmierć znanego przyrodnika po utwór punkowej kapeli. Cz." kunstkamerasudecka.blogspot.com

 

Panoramy sudeckie. Widok z Rogu (Zawory) na Karkonosze i Góry Krucze

Widok z Rogu (zachodnie zbocze) na Karkonosze, Góry Krucze i Kotlinę Krzeszowską z Chełmskiem Śląskim.

 

"Panoramy sudeckie. Wysoki Jesionik z Kopřivníka. Co się współczesnym wymyślaczom nazw w Sudetach nie spodobało w „Psim Grzbiecie”?" kunstkamerasudecka.blogspot.com

 

 

 

 

 

Kamień graniczny z roku 1733. Dokonaliśmy częściowej rewitalizacji granicy opactwa krzeszowskiego. Część pierwsza

Inspiracją do odbycia tej wycieczki była ciekawa strona sciezkawbok.wordpress.com

Teren nie jest zbyt często odwiedzany przez turystów, gdyż jak policzyliśmy, choć razem mamy ok. 230 lat, to nikt z nas wcześniej tu nie był. I był to błąd, gdyż okolica jest niezwykle malownicza oraz obfitująca w widoki od Karkonoszy po Góry Wałbrzyskie (a pewnie i dalsze przy innej pogodzie).

„W 2017 roku opisałem ciekawy zachowany kamień graniczny opactwa krzeszowskiego, który obecnie znajduje się w ogródku jednej z kawiarni w Kamiennej Górze. Napisałem wtedy, że jest to jedyny znany taki kamień, na którym wyryto monogram I(F)AG oraz datę 1733. Wg informacji właściciela kawiarni, kamień odnalazł on na wysypisku leśnym w okolicach Czadrowa.”

Później okazało się, że w Czarnym Lesie są jeszcze dwa takie kamienie, z tego jeden wywrócony w krzakach.

„Kamień był przewrócony na stronę bez oznaczeń. Musiałem go obrócić, co w pojedynkę nie było takie łatwe. Na kamieniu znajdują się identyczne oznaczenia co na poprzednim, są one jednak dużo mniej widoczne. Napis ‚I(F)AG 1733’ stał się lepiej widoczny dopiero po polaniu oznaczeń wodą. Postawienie do pionu takiego kamienia samemu jest dla mnie rzeczą niewykonalną, dlatego kamień przewróciłem z powrotem do jego pozycji, w której go znalazłem.” 

W sobotę pojechaliśmy, by kamień odnaleźć i ustawić do pionu. Udało się to całkiem nieźle a w nagrodę niebo rozpogodziło się i ukazały się naszym oczom zabytki Krzeszowa. Bardziej szczegółowo wycieczkę opiszę już wkrótce. 

 

Opat Innocenty Fritsch, któremu oprócz kamieni zawdzięczamy wielką, barokową świątynię w Krzeszowie zmarł rok po wykonaniu słupków granicznych.

„Encyklopedia sudecka. Jak to z najstarszym pomniczkiem Gór Izerskich było? Preusslerstein” kunstkamerasudecka.blogspot.com

Keprnik po polsku nic nie znaczy. A Koprowy Szczyt? Koprnik, Köppernik, Köpernickstein

 

Być może niektórzy przetłumaczyliby nazwę Keprnika na Wierch Kopernika. Jednak jeden z najwyższych szczytów Wysokiego Jesionika to Koprowy Szczyt lub Koprowy Kamień. Jak w Tatrach.




„Mohutné hoře Keprníku dala jméno nenápadná horská rostlina (…) Jméno dala tomuto horskému velikánu kupodivu drobná horská bylina koprníček bezobalný. Ta roste na horských nivách a naši předkové ji nazývali medvědí kořínek. Dávní jeseničtí huňáči ji totiž zřejmě milovali, protože pomáhala při střevních problémech.” olomouc.rozhlas.cz



 

„Köppernikel” - „niedźwiedzi korzonek” - na trzewia pomagał nie tylko misiom, więc stał się popularny i wśród sudeckich laborantów. Był używany (jego korzeń) jako lekarstwo i dodatek do likierów. Dowody o takim zainteresowaniu rośliną znaleźć można w dziełach Carla Clusia, Friedricha Sebiza czy Achillesa Cromera z Nysy („Achilles Cromerus Silesius Nissenus”) już w XVI wieku.




Koprníček bezobalný dał nazwę sporej części Tatr. Dolina Koprowa ...

„Nazwa doliny prawdopodobnie pochodzi od marchwicy (w języku słowackim kôprovníček bezobalný).”wikipedia.org

Od doliny nazwano później szczyty – Koprowy i Mały Koprowy (nie mówiąc już o przełęczach, przehybach, ławkach i ramionach).




Ligusticum mutellina w Masywie Śnieżnika. Roślina kwitnie mniej więcej w czasie, gdy odbywa się coroczny Zlot Prezesów SKPS na Łące Szczęsnego - polecam poszukiwania!

Z tą marchwicą bym uważał – polscy specjaliści używają raczej łacińskiej nazwy Ligusticum mutellina. Największe szanse na spotkanie z nią po polskiej stronie występują w górach otaczających Kotlinę Kłodzką – w Masywie Śnieżnika czy Górach Orlickich. Roślina praktycznie nie występuje w polskich atlasach roślin górskich.

Koprníček bezobalný opisany jako górska roślina w szesnastowiecznym dziele "Herbář aneb Bylinář Wysoce včeného a wznesseného P. Doktora Petra Ondřege Mathiola" (Pietra Andrei Mattioli). Nawet można coś z tego renesansowego czeskiego zrozumieć.

Z Ligusticum mutellina związana jest ciekawa anegdota, dotycząca słynnego karkonoskiego botanika.

„ Wobec flory Karkonoszy Josef Šourek przejawiał prawdziwy patriotyzm lokalny. Trudno mu było zaakceptować fakt, że pewne gatunki fitogeograficznie charakterystyczne dla Sudetów i sąsiadujących z nimi gór występują w wielu miejscach tego obszaru, a brak ich w jego ukochanych Karkonoszach. Kiedy pewnego dnia przyniesiono mu czysto-różowo kwitnący okaz Carum carvi ze Śnieżki, przez kilka godzin rozpaczliwie próbował dostrzec u niego jakąkolwiek cechę nie występującego w Karkonoszach (ale często pojawiającego się np. w Szumawie) Ligusticum mutellina.” („Josef Sourek - czeski wojskowy, botanik i ochroniarz przyrody”, Wiadomości Botaniczne, 3-4 / 2014)




Oczywiście istnieją inne hipotezy pochodzenia nazwy Keprnik, ale ta wydaje się najbardziej naukowa i najmniej legendarna.

"Panoramy sudeckie. Wysoki Jesionik z Kopřivníka. Co się współczesnym wymyślaczom nazw w Sudetach nie spodobało w „Psim Grzbiecie”? kunstkamerasudecka.blogspot.com

"Encyklopedia sudecka. Tradycyjny, jesienny widok z Wrocławia na najwyższy punkt stały Republiki Czeskiej, czyli na wieżę na Pradziadzie (niższą o kilkanaście metrów niż jeszcze w 1992 roku)" kunstkamerasudecka.blogspot.com

 "Encyklopedia sudecka. Petrovy kameny – od sabatów czarownic, przez śmierć znanego przyrodnika po utwór punkowej kapeli. Cz.I" kunstkamerasudecka.blogspot.com

 O labiryncie na kapeluszu Strażnika Wieczności ...

"Co Strażnik Wieczności ma na wierzchu kapelusza, czyli tropienie skalnych rytów w Górach Bystrzyckich. Część I." kunstkamerasudecka.blogspot.com

"Encyklopedia sudecka. O świstakach w Sudetach. Część pierwsza – Jesionik"  kunstkamerasudecka.blogspot.com